വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഇന്ത്യൻ വനപക്ഷി; എണ്ണം സ്ഥിരം, ആവാസവ്യവസ്ഥ കടുത്ത സമ്മർദ്ദത്തിൽ

 *ന്യൂഡൽഹി* : ഇന്ത്യയിലെ അത്യപൂർവവും ഗുരുതര വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതുമായ ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യൻ ബസ്റ്റാർഡ് (Great Indian Bustard – GIB) പക്ഷിയുടെ എണ്ണം കഴിഞ്ഞ ഏഴ് വർഷമായി ഏകദേശം സ്ഥിരത പുലർത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അതിന്റെ സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥ അതിവേഗം ചുരുങ്ങുകയാണെന്ന് പുതിയ പഠനം. ഇന്ത്യൻ വന്യജീവി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് (Wildlife Institute of India - WII) നടത്തിയ വിലയിരുത്തലിലാണ് ഈ കണ്ടെത്തൽ.

130 പക്ഷികൾ മാത്രം

2024 ഒക്ടോബർ മുതൽ 2025 ഏപ്രിൽ വരെ രാജസ്ഥാനിലെ താർ മരുഭൂമി മേഖലയിൽ നടത്തിയ സർവേയിൽ ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യൻ ബസ്റ്റാർഡുകളുടെ എണ്ണം 130 (±21) ആയി കണക്കാക്കി. 2017–18-ൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ 128 (±19) പക്ഷികളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ജനസംഖ്യയിൽ കാര്യമായ മാറ്റമില്ലെന്നാണ് പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

16 ശതമാനം പ്രദേശത്ത് മാത്രം സാന്നിധ്യം

ഏകദേശം 14,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള പ്രദേശം പഠനവിധേയമാക്കിയെങ്കിലും, ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യൻ ബസ്റ്റാർഡുകൾ അതിൽ 16 ശതമാനം പ്രദേശത്ത് മാത്രം കണ്ടെത്തി. അനുയോജ്യമായ പുൽമേടുകൾ കൂടുതലായി ഉണ്ടായിട്ടും മനുഷ്യ ഇടപെടൽ കുറഞ്ഞ മേഖലകളിലേക്ക് ഇവ ചുരുങ്ങിപ്പോയെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട്.

ആവാസവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ഗുരുതര ഭീഷണി

പഠനത്തിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്ന പ്രധാന ഭീഷണികൾ:

വൈദ്യുതി പ്രസരണ ലൈനുകൾ

സൗരോർജ പദ്ധതികൾ

പുതിയ റോഡുകളുടെ നിർമ്മാണം

കാർഷിക വേലികൾ

ജലസേചന പദ്ധതികളുടെ വ്യാപനം

ഇവയെല്ലാം ആവാസവ്യവസ്ഥയെ ചെറുതായി വിഭജിക്കുകയും പക്ഷികൾ വൈദ്യുതി ലൈനുകളിൽ ഇടിച്ച് മരിക്കാനുള്ള സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന് റിപ്പോർട്ട് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.

വിപുലമായ ശാസ്ത്രീയ സർവേ

419 ട്രാൻസെക്ടുകളിലൂടെ 4,522 കിലോമീറ്റർ ദൂരം സഞ്ചരിച്ചാണ് സർവേ നടത്തിയത്. 144 ഗ്രിഡ് സെല്ലുകളിലായി പഠനം നടത്തി. സർവേയിൽ 35 ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യൻ ബസ്റ്റാർഡ് കൂട്ടങ്ങളെയും, 1,568 ചിങ്കാര മാൻ കൂട്ടങ്ങളെയും, 79 മരുഭൂമി കുറുക്കന്മാരെയും രേഖപ്പെടുത്തി.

സംരക്ഷണ ശ്രമങ്ങൾ ഫലം കാണുന്നു

പുൽമേടുകളുടെ പുനരുദ്ധാരണം, സംരക്ഷിത വേലികൾ സ്ഥാപിക്കൽ തുടങ്ങിയ നടപടികൾ പക്ഷികളുടെ എണ്ണം നിലനിർത്താൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് പഠനം വിലയിരുത്തുന്നു. എന്നാൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം നിയന്ത്രിച്ചില്ലെങ്കിൽ ഈ നേട്ടങ്ങൾ നഷ്ടമാകുമെന്നും റിപ്പോർട്ട് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.

അത്യപൂർവ പക്ഷി

ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യൻ ബസ്റ്റാർഡ് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും അപൂർവമായ വന്യപക്ഷികളിലൊന്നാണ്. നിലവിൽ രാജസ്ഥാനിലെ താർ മരുഭൂമിയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ആവാസകേന്ദ്രം. IUCN റെഡ് ലിസ്റ്റിൽ "Critically Endangered" (അതിഗുരുതര വംശനാശഭീഷണി) വിഭാഗത്തിലാണ് ഈ പക്ഷി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.

വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വൈദ്യുതി ലൈനുകൾ ഭൂഗർഭത്തിലാക്കൽ, പുൽമേടുകളുടെ സംരക്ഷണം, മനുഷ്യ ഇടപെടൽ നിയന്ത്രിക്കൽ എന്നിവയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകിയില്ലെങ്കിൽ ഈ അപൂർവ പക്ഷിയെ ഭാവിതലമുറയ്ക്ക് സംരക്ഷിക്കുക കൂടുതൽ പ്രയാസകരമാകും.